مردان همين علاقه وجود دارد ، و همچنين علاقه غريزى كه در انسان نسبت به فرزندان هست ، نسبت به مطلق اولاد و مطلق اموال است ، نه خصوص پسران ، و خصوص « قناطير » . و به همين جهت آن مفسرى كه فاعل تزيين را خدا دانسته ناچار شده است بگويد : مراد از حب نساء علاقه به مطلق همسر است ، تا شامل علاقه زن به شوهرش نيز بشود ، و مراد از بنين ، مطلق فرزند است ، تا شامل دختران نيز بشود ، و مراد از قناطير ، مطلق مال است ، و گفته : اگر خداى تعالى از خصوص نساء و بنين و قناطير نام برده ، براى اين است كه اينها افراد قوى و شناخته شده تر مصداقند ، و آن گاه در توجيه اين گفته اش خود را سخت به زحمت انداخته است . نكته چهارم : اينكه نسبت داشتن تزيين به خداى سبحان با آخر آيه كه مىفرمايد : * ( « ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَاللَّه عِنْدَه حُسْنُ الْمَآبِ ، قُلْ أأُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذلِكُمْ . . . » ) * نمىسازد ، براى اينكه ظاهر اين كلام اين است كه مىخواهد مردم را از شهوات دنيايى منصرف كند ، و نفوس بشر را متوجه ثوابها و بهشت و همسران و رضوانى كند كه نزد خدا برايشان آماده است ، و منصرف كردن مردم از زندگى دنيا صحيح نيست ، چون دنيا مقدمه آخرت است ، و منصرف كردن مردم از مقدمه و در عين حال دعوت آنان به ذى المقدمه ، تناقض روشنى است ، و بلكه ابطال هر دو امر يعنى هم دنيا و هم آخرت است ، و مثل كسى مىماند كه مىخواهد سير بشود و از خوردن خوددارى مىكند . حال اگر بگويى آيه شريفه : * ( « زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ . . . » ) * معنايى را افاده مىكند كه خلاصه آن را اين آيه شريفه مىرساند : « قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّه الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِه وَالطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ » « 1 » . و لازمه انطباق معناى آن آيه و اين آيه اين است كه بگوئيم : در آن آيه نيز فاعل تزيين ، خداست هم چنان كه در اين آيه فاعل تزيين ، خدا است . در پاسخ مىگوئيم : كه خير ، آن آيه با اين آيه منطبق نيست ، و نظام آن آيه فرق دارد ، زيرا آيه مورد بحث ، در مقام مذمت شهواتى است كه محبوب مردم است ، و مردم را از ياد خدا منصرف نموده و مشغول مىسازد ، و نمىگذارد آدمى به ياد لذائذى كه نزد خدا دارد بيفتد ، و مىخواهد مردم را در اعراض از آن شهوات تحريك و تشويق كند ، و متوجه لذائذى كه نزد

--> ( 1 ) بگو چه كسى زينتى را كه خدا براى بندگانش در آورده و روزى پاك را حرام كرده ؟ بگو اينها براى كسانى است كه در زندگى دنيا ايمان آوردند و خالص آن در قيامت مخصوص ايشان است ( سوره اعراف آيه 32 ) .